fa تاب‌آوری سایبری و انسانی: آماده‌سازی نظام سلامت برای بحران های آینده مراقبت‌هاي پرستاري Nursing Care نامه به سربیر Letter to The Editor جنگ اخیر میان ایران و اسرائیل نمونه‌ای از جنگ‌های ترکیبی مدرن است که تلفیقی از تهدیدهای سنتی و نوین شامل حملات سایبری، جنگ روانی، اطلاعاتی و زیستی را به نمایش گذاشت. نظام سلامت به عنوان یکی از اهداف کلیدی در این نوع درگیری‌ها، از بعد انسانی و سایبری به شدت آسیب‌پذیر است و هرگونه اختلال در زیرساخت‌ها یا سامانه‌های دیجیتال آن می‌تواند پیامدهای جدی انسانی، اجتماعی و اقتصادی داشته باشد. تجربه کشورهایی مانند اوکراین، و کره جنوبی نشان می‌دهد که تقویت تاب‌آوری سایبری، انسانی و مدیریتی نظام سلامت، شامل ایجاد مراکز پشتیبان، آموزش‌های چندمهارتی، امنیت سایبری پیشرفته، و طراحی پروتکل‌های واکنش سریع، نقش حیاتی در تضمین استمرار خدمات درمانی و کاهش آسیب‌ها دارد. بنابراین، تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های ملی برای ارتقای تاب‌آوری نظام سلامت در برابر تهدیدات ترکیبی، ضروری است و آمادگی امروز، ضامن تداوم سلامت فردا خواهد بود.<br> <br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">The recent war between Iran and Israel exemplifies modern hybrid warfare, combining traditional and emerging threats, including cyberattacks, psychological and informational warfare, and biological operations. The healthcare system, as a critical target in such conflicts, is highly vulnerable both humanly and digitally, and any disruption to its infrastructure or digital systems can have severe human, social, and economic consequences. Experiences from countries like Ukraine, and South Korea demonstrate that enhancing cyber, human, and managerial resilience in healthcare&mdash;including establishing backup facilities, multi-skill training, advanced cybersecurity, and rapid response protocols&mdash;is crucial to ensure continuity of medical services and minimize damage. Therefore, developing national policies and programs to strengthen the resilience of healthcare systems against hybrid threats is essential, as preparedness today guarantees the continuity of health tomorrow.</span></span><br> <br> &nbsp; جنگ‌های ترکیبی مدرن modern hybrid warfare 226 235 http://hayat.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1731-9&slc_lang=fa&sid=1 Banafsheh Ghorbani بنفشه قربانی 0000-0002-3063-2418 No Dept. of Nursing, School of Behavioral Sciences and Mental Health, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran; Deputy of Education and Research, Medical Center of the Iranian Red Crescent Society, Tehran, Iran گروه آموزشی پرستاری، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران؛ معاونت آموزش و پژوهش مرکز پزشکی جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران Pirhossein Kolivand پیرحسین کولیوند 0000-0002-0532-4130 No Dept. of Healthe Economics, School of Medicine, Shahed University, Tehran, Iran; Red Crescent Society of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Iran گروه آموزشی اقتصاد بهداشت، دانشکده پزشکی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران؛ جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران Majed Dehghani ماجد دهقانی 0000-0003-4233-1783 No Red Crescent Society of the Islamic Republic of Iran, Research and Technology Office, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، تهران، ایران Fatemeh Bahramnezhad فاطمه بهرام‌نژاد bahramnezhad.f@gmail.com 0000-0002-2015-0204 Yes Corresponding author: Dept. of Nursing Critical Care, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran; Nursing and Midwifery Care Research Center, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran نویسنده مسؤول: گروه آموزشی پرستاری مراقبت‌های ویـژه، دانشـکده پرسـتاری و مامـایی، دانشـگاه علـوم پزشـکی تهران، تهران، ایران؛ مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری و مامایی، دانشکده پرسـتاری و مامـایی، دانشـگاه علـوم پزشکی تهران، تهران، ایران